BIOS (Basic İnput Output System)
Aşağıdaki BIOS performans ayarları CHIP 2002/04 • 106598 Özel sayısından alınmıştır.
|
Quick Power On Self Test |
|
İşlevi: Boot menüsünün bu fonksiyonu, her bir hafıza hücresindeki farklı bit konfigürasyonlarının yazılması ve tekrar okunması nedeniyle çok zaman gerektiren, uzun süreli hafıza statüsü başlangıç testini aktive veya deaktive eder. |
| Yapılacak İşlem: Disable |
|
Boot Virus Detection |
|
İş.levi: Herhangi bir uygulama sabit diskin Master Boot Record alanına bir şeyler yazmaya çalışırsa, BIOS bir hata mesajı yayınlar. |
| Yapılacak İşlem: Disable |
|
Internal & External Cache |
|
İşlevi: İçteki (Seviye 1) ve dıştaki (Seviye2) kaşeler CPU ile Ram hafıza arasında çok hızlı bir tampon işlevi görürler. |
| Yapılacak İşlem: Disable |
|
Tavsiye: Hem CPU Seviye 1 hem de CPU Seviye 2 kaşe “Enabled” değerine getirilmelidir. Performans artar. |
|
Memory Hole At 15M-16M |
|
İşlevi: İşlemcinin en yeni bazı Isa kartlarını adresleyebilmesi için belirli bir hafıza alanını kullanıma kapatır. |
|
Yapılacak İşlem: Windows’un hafızanın bu kısmını da kullanabilmesi için daima “Disabled” konumuna getirilmelidir. Son çıkan anakartların çoğunda artık ISA yuvası bulunmamaktadır. |
|
System/SDRAM Frequency Ratio |
|
İşlevi: Modern anakart çipsetlerinin büyük bir kısmı hafızayı senkron veya asenkron modunda yönetirler. Asenkron modunda hafıza veriyolununkinden farklı bir frekansta çalışırken, senkron çalışma modunda aynı frekansta çalışır. Bu ayar doğru bir şekilde yapılmazsa, en son çıkan bilgisayarlarda hafızanın çoğunlukla işlemcininkinden daha yüksek bir veri yolu frekansında çalışması nedeniyle, büyük hız kaybedilir. Burada hafızanın senkron (yavaş) modda mı yoksa asenkron (hızlı) modda mı adreslenmesi gerektiği tanımlanabilir. |
|
Yapılacak İşlem: 100 MHz’lik sistem veriyolu saat hızına sahip olan Pentium III, Athlon ve Duron CPU’lar şüphesiz asenkron modda çalıştırılmalıdır. Bu durumda hafızanın çalışma frekansı 133 MHz, yani veriyolundan %33 daha hızlı, olacaktır. Bu nedenle 100:133’ü seçtiğinizde bilgisayar daha iyi bir performans sergileyecektir. Son nesil Pentium III, 266 MHz yan veri yollu Athlon ve XP 133 MHz’lik veriyolu saat frekansı kullanır. Bu durumda 133:133 senkron mod seçilmelidir. 166 x 2 veya 200 x 2 MHz saat frekansına sahip olan DDR hafızalı en son nesil anakartlarda (örneğinVIA KT400 çipsetli olanlar) asenkron modu seçmek tavsiye edilir. |
|
SDRAM Configuration |
| İşlevi: Bu ayarla hafızanın Memory-Timing değeri optimize edilebilir ve PC yaklaşık olarak %5 daha hızlı hale getirilebilir. |
| Yapılacak İşlem: Bu madde Advanced Chip Configuration menüsünde yer alır. Normalde BIOS’un hafıza modülü üzerine konulan özel bir çip tarafından öteleme parametresini okuması anlamına gelen Spd (Serial Presence Detect) gibi ayarlanır. PC üzerinde CL2 markalı hafızaların monte edilmiş olması durumunda, hafıza ötelemesini manuel olarak 7 ns’ye ayarlayarak hafızanın hızı artırılabilir. |
|
SDRAM CAS Latency |
| İşlevi: Hafıza modülleri birbirini izleyen iki aşamada adres alırlar. Ras (Row Address Probe) sinyali ile hafıza devresi adresin ilk Word bilgisini, Cas (Column Address Strobe) siyali ile de ikincisini alır. CAS Latency (CL) opsiyonu Cas sinyalinin hafızaya kaç periyot boyunca tatbik edileceğini belirler. Cas darbesi ne kadar kısa ise veri aktarım hızı o kadar yüksek olacaktır. Hafıza modülü üzerine yapıştırılmış olan etikette CL2 yazılıysa hızlı Ddram’ler söz konusuyken, CL3 yazılıysa modül yalnızca ortalama bir aktarım hızını garanti eder. |
|
Yapılacak İşlem: CAS Latency opsiyonuyla hafıza ve sistemin hızına etki edilebilir. Anakrat tarafından kullanılan çipsete bağlı olarak hızda %8’e kadar artış sağlanabilir. Asus A7V266 anakartla CAS Latency parametresi DDR2.5T (DDRRAM), SD3T (SDRAM) veya 2T değerine ayarlanabilir. Parametrenin ilk iki değeri hesaplı veya markasız modüller için (herhangi bir etiket taşımayan, veya CL3), sonuncu değer ise markalı hızlı hafızalar için, örneğin Infineon CL2 gi yazma bi, kullanılmaldır. Daha eski ve daha ucuz olan SDRAM modülleri yalnızca CL3 (CAS Latency =3) için hazırlanmıştır. Bununla birlikte deneme maksadıyla CAS Latency = 2 değeriyle çalıştırmak denenebilir. Sistem kararlı halde kalırsa, hız konusunda bir kazanç olacaktır. Aşağıdaki örnek BIOS optimizasyonunun ne kadar önemli olduğunu göstermektedir: CL2 modunda 133 MHz’te çalışan bir hafıza modülü CL3 modunda 150 MHz’te (overclock sonrası) çalışmakta olandan belirgin bir şekilde hızlıdır. |
|
RAS & CAS-Timing |
|
İşlevi:
BIOS’un Chip Configuration menüsünde hafızayı anakarta en uygun şekilde
adapte edilmesini sağlayan ve böylelikle sistem hızını artıran üç
parametre bulunur: |
|
Yapılacak İşlem: RAS ve CAS Timing parametrelerinin uygun seçimi bilgisayarın performansını artırmasının yanısıra Windows’un kararlılığı için de önemlidir. Bu yüzden burada performans ve kararlılık arasında bir denge sağlamak iyi olacaktır. Parametrelerin değerini değiştirmek için öncelikle SDRAM Configuration maddesinde User Define ayarı yapılmalıdır. Normalde CAS Latency değeri,RAS Precharge Time = 3T, RAS to CAS Delay = 3T ve Active to Precharge=6T iken, 3’e ayarlanır. Bu durumda ortalama bir hafıza transfer hızına izin veren, bir parça tutucu, 3/3/3/6 ‘lık bir öteleme söz konusudur. Öteleme değerleri yavaşça azaltılırsa, örneğin 2/3/3/6, daha sonra 2/2/3/6, hemen hemen sonra 2/2/2/6, vs., hız artırılabilir. Her seferinde, özellikle 3D oyunlarda AGP veri yolunun yoğun kullanımı sırasında, kısa bir süre için sistemin kararlı olup olmadığı kontrol edilmelidir. En yüksek hıza ancak yüksek bantlı ve iyi baskı devreli ana kartlarda 2/2/2/5 ile ulaşılır. |
|
Bank Interleave |
|
İş.levi: Bu opsiyonla CPU’nun bağımsız bir şekilde, hemen hemen paralel modda, birlikte kullanacağı hafıza bankolarının adedi tanımlanır. |
|
Yapılacak İşlem: Olası ayarlar Disabled(None), 2 Banks, 4 Banks ve Auto’dur. Auto veya 2 Banks seçilirse daha iyi bir çalışma sağlanır. Hiç bir durumda PC’yi aşırı yavaşlatmamak için Disabled veya None (Phoenix BIOS’larda) konumuna getirmeyin. 4 Banks seçeneği hafıza bandını genişletir ancak single side tipinde eski Ram modülleri kullanılıyorsa sorunlara neden olabilir: bu durumda daima 2 Banks ya da Auto’yu kullanın. Başlangıçta single sided ve double sided modülleri ayırdetmek kolaydı: ilki yalnızca bir tarafında entegre devre bulunduruyordu. Fakat bugün bu kurak artık geçerli değildir; üreticinin web sayfasından kontrol etmek daha iyi olacaktır. |
|
DDR-1T/2T_Item |
|
İşlevi: Bu madde çipset ile DDR hafızalar arasındaki iletişim protokolünde adresin bildirilmesi aşamasında bir saat periyodu artış sağlamaya yarar. Yalnızca en yeni BIOS versiyonlarında mevcuttur. |
|
Yapılacak İşlem: Load Setup Defaults fonsiyonu vasıtasıyla BIOS resetlendiğinde, 2T CMD (yavaş erişim) ayarına karşı gelen Auto Mode parametresi ayarlanır. 1T CMD opsiyonu da, Bank Interleave maddesinde 4 Banks değerinin de etkin kılındığı hal haricinde, hızda kayda değer bir artış sağlamaz: hızda %5’e kadar çıkan bir artış sağlanabilir. |
|
Read Around and Write |
|
İşlevi: Bu opsiyon da yalnızca en yeni BIOS versiyonlarında mevcuttur. Anakart üreticisi talimatlarına göre hafıza erişimi hızlandırabilir. Fakat sık sık bu durum kontrol edilmelidir: CPU hafızadaki belirli bir adrese bazı veriler yazar ve kısa bir süre sonra aynı adresi tekrar okur. Eğer veriler ayrıca çipsetin yazma tamponunda da bulunuyorsa, işlemci söz konusu verileri tekrar hafıza modülüne girmeksizin doğrudan oradan yükleyebilir. |
| Yapılacak İşlem: Teoride bu ayar avantaj sağlayabilir, fakat bu opsiyon pratikte Asus A7V266 anakart ile dikkate değer bir hız artışına neden olmadı. Bu yüzden Enabled veya Disabled konumuna getirilmiş olması pek bir şey fark ettirmemektedir. Bu durum bu tür bir işlevselliği destekleyen diğer anakartlar için de geçerlidir. Read Around and Write fonksiyonunun etkin kılınması durumunda hafızadaki kayıt tutucularla eşleştirmeli olan eski ilave kartlar çalışmayı durdururlar, ancak bu durum genel olarak bazı Lan Ethernet 10BaseT’ler gibi artık kullanılmayan kartlar için geçerlidir. |
|
Graphics Aperture Size |
|
İşlevi: Bu opsiyon video kartı tarafından texture saklanması için kullanılabilen bir hafıza penceresinin boyutlarını tanımlar. |
|
Yapılacak İşlem: Bilgisayarların büyük bir kısmında bu parametre yanlış bir şekilde ayarlanmıştır. Kararlılık açısından en çok kurulmuş olan Ram kapasitesinin yarısına eşit olabilir. Örneğin, PC üzerinde 256 Mb Ram bulunuyorsa, parametre 128 Mb’ye ayarlanmalıdır. Tek istisna: bir çok üçboyutlu efekt kullanan 3D grafik yazılımı veya oyunlar kullanılıyorsa, Graphics Aperture Size parametresi mümkün olan en yüksek değere ayarlanmalıdır. |
|
AGP Fast Write |
| İşlevi: Yalnızca bu opsiyon vasıtasıyla işlemci 1 Gb/sn hızında video kartına erişebilir. Bu parametre 3D programlar ve oyunlarda hissedilebilir bir şekilde hızı artırabilir. |
|
Yapılacak İşlem: Tüm modern video kartlar Fast Write modunu desteklemektedir. Bu opsiyon video kartının yavaşlatılmamasını sağlayacak şekilde BIOS’ta Enabled konumuna ayarlanmalıdır. Ancak dikkat: BIOS versiyonu çok yeni değilse, AGP Fast Write bir bug oluşturur. Bu durumda opsiyonu Enabled konumuna getirmek PC’nin performansına hiç bir katkı sağlamadığı gibi, daha da kötüsü bilgisayarın başarısız restartına neden olacaktır. Sorunu gidermek için BIOS’un en yeni versiyonuna çıkartılması zorunludur. AGP 8x yuvalı ve aynı tip ekran kartlı anakartlar (örnek: ATI Radeon 9700, Matrox Parhelia, vs.) daima Fast Write modunu destekler. |
|
Video Memory Cache Mode |
|
İşlevi: Bu opsiyonla CPU kaşesinin ekran kartı verilerini tamponda tutmasının gerekli olup olmadığı belirlenebilir. Bu modda markalı olmayan bazı kartların sorunları giderilir ve aynı zamanda nVidia çiplerinin aktarım hızı artar. |
|
Yapılacak İşlem: Opsiyon Uc (Uncacheable Combining) veya Uswc (Uncacheable Speculative Write Combining) olarak ayarlanabilir. Tüm nVidia kartları için Uswc değerini kullanmak zorunludur, aksi taktirde video kartının hızının büyük kısmı kaybedilir. MS-DOS uygulamalarında da 8/16 bit daha fazla erişim sağlayan ve onları Agp arayüzü vasıtasıyla tek bir seferde aktaran Uswc ayarını kullanmak daha uygundur. Bu özellik yalnızca Asus tarafından sunulur. Video ile audio kartı arasında sorun oluşursa Uc opsiyonu seçilir. |
|
PCI VGA Palette Shop |
|
İşlevi: Video kartı ile PCI Mpeg şifre çözücü kartı arasında düzenli bir işbirliğine izin verir. |
|
Tavsiye: Nadiren kullanılır. Video kartı ve PCI Mpeg şifre çözücünün birlikte kurulması halinde renklerin görüntülenmesindeki bazı sorunları gidermek için etkin kılınmalıdır. Aksi taktirde markalı olmayan veya Oem bazı video kartları sistemin bloke edilmesine neden olabileceği için söz konusu değer Disabled konumunda bırakılabilir. |